Trouwen, geregistreerd partnerschap of samenwonen: drie manieren om je leven te delen, met verschillende financiele gevolgen. Hier de vergelijking voor 2026.
Huwelijk: standaard beperkte gemeenschap
Sinds 2018 trouwen mensen in Nederland standaard in beperkte gemeenschap van goederen:
- Voor het huwelijk: ieder behoudt eigen vermogen
- Tijdens huwelijk: opgebouwd vermogen is gemeenschappelijk (50-50)
- Erfenissen/schenkingen: blijven prive (tenzij anders bepaald)
Bij scheiding: 50-50 verdeling van wat tijdens huwelijk is opgebouwd.
Geregistreerd partnerschap
Sinds 1998 mogelijk. Juridisch vrijwel gelijk aan huwelijk:
- Zelfde vermogensregime
- Zelfde belastingvoordelen
- Zelfde erfrecht
- Eenvoudiger te ontbinden (geen rechter nodig bij geen kinderen)
Samenwonen zonder contract
Geen juridische gevolgen. Iedereen behoudt eigen vermogen. Geen automatisch erfrecht. Geen verplichting tot levensonderhoud bij vertrek.
Samenwonen met samenlevingscontract
Een notarieel samenlevingscontract regelt:
- Verdeling van gezamenlijke uitgaven
- Eigendom van gemeenschappelijke spullen
- Erfrechtelijke regelingen (gedeeltelijk)
- Aanvullingen op pensioen
Niet alles wat in huwelijk geregeld is, geldt automatisch bij samenwoners.
Belasting: fiscale partners
De Belastingdienst ziet als fiscale partners:
- Gehuwden en geregistreerd partners (automatisch)
- Ongehuwden met samenlevingscontract en samen kinderen of gezamenlijk huis
- Ongehuwden die langer dan 6 maanden samenwonen en voldoen aan voorwaarden
Voordelen fiscaal partnerschap 2026:
- Box 3 heffingsvrij vermogen: samen €118.714 (in plaats van 2x €59.357 apart)
- Aftrekposten optimaal verdelen
- Hypotheekrenteaftrek effectiever benutten
- Heffingskortingen optimaliseren
Erfrecht
Bij overlijden van partner:
- Gehuwd/geregistreerd: partner erft automatisch volgens wettelijk erfrecht
- Samenwoner met contract en kinderen: kinderen erven, partner heeft via testament rechten
- Samenwoner zonder contract: partner erft niets automatisch
Vrijstelling erfbelasting 2026:
- Echtgenoot/partner: €828.035
- Samenwoner met > 5 jaar samenlevingscontract: €828.035
- Samenwoner zonder contract: €2.769 (zelfde als vreemde)
Een samenlevingscontract is dus financieel zeer waardevol bij overlijden van partner.
Pensioen
Bij pensioen-aanspraken:
- Gehuwd/geregistreerd: partner krijgt automatisch nabestaandenpensioen bij overlijden
- Samenwoners: alleen als pensioenfonds dit erkent (vaak met samenlevingscontract van > 5 jaar)
Check je pensioenregeling bij je werkgever voor specifieke voorwaarden.
Bij scheiding
Gehuwd/geregistreerd
- Verdeling vermogen volgens regime (meestal 50-50)
- Mogelijk partneralimentatie
- Pensioenverevening (helft van pensioenrechten opgebouwd tijdens huwelijk)
- Rechter bij gezinsspecifieke vragen
Samenwoners
- Iedereen behoudt eigen vermogen
- Gezamenlijke aankopen verdelen
- Geen automatische alimentatie (tenzij contract)
- Pensioen: aparte regeling vereist
Welke vorm kiezen?
| Situatie | Aanbevolen vorm |
|---|---|
| Stabiele relatie, kinderen overwegen | Trouwen of partnerschap |
| Samenwonen, ongeveer 1 jaar samen | Samenlevingscontract |
| Nog onzeker over toekomst | Samenwonen zonder contract |
| Hoog vermogen of bedrijf | Trouwen op huwelijkse voorwaarden |
| Korte termijn samenwonen | Geen contract nodig |
Belastingvoordeel concreet
Bij modaal stel met €100.000 vermogen samen:
- Niet fiscaal partner: 2x €59.357 = €118.714 vrijstelling (alleen geldend als beide eigen vermogen)
- Wel fiscaal partner: zelfde €118.714 maar verdeling mogelijk
Voordeel zit vooral in mogelijkheid om aftrekposten optimaal te verdelen.
Lees ook
Familie & Geld 2026. Scheiding financien 2026. Spaargeld en scheiding.
Bron: Rijksoverheid: trouwen en partnerschap. Laatst bijgewerkt: 20 mei 2026.